سید محمد علوی نوش آبادی

✍️

 

خاطرات کویر (۱۰۷)

جیمز موریه

از کاشان بیرون آمدیم و در نصرآباد در جالیزهای خربزه چادر زدیم. 

خربزه نصرآباد آوازه فراوان دارد. 
به ما گفتند از زمانی که امین‌الدوله حکومت این بخش از کشور را داشته ۱۵۰ قنات در جاهای گوناگون این منطقه کنده شده که بهای هر کدام سه هزار تومان است.

 از روزگاران باستان این شیوه آبیاری در ایران رواج داشته است. 

خشکی فراوان اقلیمی و کمبود رودخانه‌ها مردم را ناگزیر کرده تا همه هوش و زیرکی خود را دریافتن چشمه‌های زیرزمینی به کار گیرند و آنها را به روی زمین هدایت کنند.

برای دستیابی به این هدف هرگاه چشمه‌ای یافت می‌شده چاهی را می‌کندند تا آن را به آب برسانند.

 و اگر در می‌‌یافتند که اینجا آب کافی دارد جای دیگر را با فاصله معین از آن می‌کندند. 

چنانکه کندن دالان زیرزمینی میان آن دو شدنی باشد و سپس این چاه‌ها را ادامه می‌دادند تا آب به روی زمین برسد و با کشیدن جوی‌هایی آب را به کشتزارها می‌بردند.


گاه درازی این کاریزها بسیار زیاد است.

 بارها دهانه این چاه‌ها در میان دره‌های خلوت و متروک دیده می‌شود که با پیچ و خم‌های بسیار به دشت‌ها می‌رود و آبی که در این آبراهه های زیرزمینی روان است، دیده نمی‌شود. 

ایرانیان به کسی که قناتی بسازد، احترام بسیاری می گذارند.

 در قدیم بانیان کاریزها از اعتبار و احترام برخوردار بودند.

 هرگاه در جایی کار قناتی پایان پذیرد، نخستین بار که آب قنات به دشت روان می‌شود مردمان محل آن روز را جشن می‌گیرند و حتی با اخترشماران برای تعیین ساعت سعد کنکاش می‌کنند و چون آب به دشت بیاید با خواندن ترانه‌ها و نواختن سازها و فریادهای شادمانی به پیشواز آن رفته و مبارک باشد را تکرار می‌کنند. 

میزان کار و هزینه هر قنات به درازای آن بستگی دارد.

 شیوه کندن چاه بسیار ساده است نخست دو پایه چوبی در دو سوی چاه در زمین فرو کرده یک چرخ چوبی بر سر دو چوب استوار می‌کنند که دلوی چرمین با ریسمان به  آن آویزان است.

 یک نفر در ته چاه زمین را می‌کند و خاک و سنگ را در دلو می‌ریزد و یک تن بر بالای چاه آنها را بالا می‌کشد. 

اگر زمین دهانه چاه سست باشد پیرامون چاه را  با سنگ کاری استوار می کنند.

 این شیوه آبی در سراسر ایران رواج دارد.

وزیر فتحعلیشاه با تاکید می‌گفت که در کاشان چاهی است که شش ماه طول می‌کشد تا انسان به ته آن برسد. 

حتی برخی از مردم در این چاه رفته و هرگز بازنگشتند.

ایرانیان این افسانه ها را باور می‌کنند، اما باور نمی‌کنند که خیابان‌های لندن شب‌ها روشن است یا این‌ که در اروپا خانه‌هایی هست که هفت اشکوب (طبقه) دارد.


🌼کانال خاطرات نوش آباد
 (انوشزاد)
@akhbarenooshabad


........
🍂🍂🍂